Kızlarımızın rol modelleri kimler?

Rol model neden bu kadar önemli?

Çocuklar ne olabileceklerini önce gözleriyle öğrenir. Sosyolojide buna sosyalleşme diyoruz: Aile, okul, televizyon ve çevre, çocuğa hangi hayatların ‘mümkün’ olduğunu gösterir. Bir kız çocuğu çevresinde hiç kadın mühendis, kadın bilim insanı ya da kendi işini kuran kadın görmezse, bu meslekleri kendisi için düşünmeyebilir. Hayal kurmak da bir şekilde görerek öğrenilir.

Kız çocukları hangi mesajları erken yaşta alıyor?

Çoğu zaman farkında olmadan verilen mesajlar: Oğlana tamir seti, kıza mutfak seti; oğlana ‘cesur ol’, kıza ‘dikkatli ol’. Matematikte zorlanan oğlan ‘tembellik ediyor’ diye görülürken, kız için ‘zaten kızların kafası sayıya çalışmaz’ denebiliyor. Bu küçük cümleler birikir ve kızın kendine biçtiği sınırları belirler. Toplumsal cinsiyet rolleri dediğimiz şey, tam da bu gündelik tekrarlarla kurulur.

Rol model illa ünlü biri mi olmalı?

Hayır, hatta en güçlüleri genellikle yakındakilerdir. Bir öğretmen, bir teyze, kendi dükkânını işleten bir komşu, ehliyet alıp direksiyona geçen bir abla… Canan Dağdeviren gibi dünyaca tanınan isimler ufku açar; ama ‘benim gibi birinin’ de yapabildiğini görmek cesaret verir. Bu yüzden ‘Sivaslı’ olması önemli: Kız çocuğu ‘o da buralıymış’ dediğinde hedef uzak bir hayal olmaktan çıkar.

Ailece ne yapabiliriz?

Evde konuştuğumuz hikâyeleri çeşitlendirebiliriz. Haberlerde başarılı bir kadın gördüğümüzde kızımıza, oğlumuza da gösterebiliriz; oğulların da kadınların başarısını olağan görerek büyümesi gerekir. Kızın merak ettiği alanı ‘kız işi değil’ diye kapatmamak, teknik bir şeyi birlikte tamir etmek, ona ‘sen ne olmak istersin?’ diye sorup cevabını ciddiye almak… Rol model olmak için büyük başarılar gerekmez; kızlar en çok annelerinin, teyzelerinin kendilerine nasıl davrandığını izler.