“Bu yoncayı kim biçecek?”

Bazı türküler söylenmez, anlatılır. “Celal Oğlan” da onlardan. Bu hafta Sivas’ta paylaşılan bir anlatıya göre hikâye Altınyayla’nın Deliilyas beldesinde geçiyor: Celal, sevdiği Döndü ile evlenmek üzereyken çıktığı bir yolculuktan hasta döner ve düğüne günler kala hayatını kaybeder.

Geride yarım kalmış bir çeyiz, bir sevda ve Döndü’nün yaktığı ağıt kalır. Ağıt dilden dile geçer, zamanla türküye dönüşür: “Bu yoncayı kim biçecek, Celal Oğlan olmayınca…”

Bir notu da dürüstçe düşelim: Bu türkü başka yerlerde de sahiplenilir. Ansiklopedik kaynaklar onu Yozgat yöresine bağlar; orada anlatılan hikâyede gelinin adı Elif’tir ve Celal’den sonra hiç evlenmediği söylenir. Sözlü gelenekte bir ağıtın birkaç köyde, birkaç adla yaşaması çok olağan.

Hangi köyden çıkmış olursa olsun, ortak olan şu: Bir kadının yasını sözle örmesi. Anadolu’da ağıtlar çoğunlukla kadınların sesiyle doğmuş, kadınların hafızasında taşınmış. “Celal Oğlan”ı her dinlediğinde aslında bir kadının yüz yıllık sesini duyuyorsun.

Türkülerin peşinden gitmek istersen bir de şu var: Divriği’nin ezgilerini cura ile anlatan “Cura ile Yolda” programının ilk bölümü 10 Ekim Cumartesi saat 15.00’te TRT Müzik’te. Ajandaya ekledik.