Ona ‘kadınlar bilim insanı olamaz’ dediler

Nancy Grace Roman gençken bilimle uğraşmak istediğini söylediğinde pek çok kapı yüzüne kapandı; o yıllarda kadınlardan bilim insanı olmaları beklenmiyordu. Kendisi yıllar sonra bunu tek cümleyle anlatmıştı: “İnatçı olmasaydım, çok daha önce vazgeçirilirdim.”

İnatçı olmayı seçti. 1949’da Chicago Üniversitesi’nde astronomi doktorasını aldı, 1960’a gelindiğinde NASA’nın astronomi şefiydi. Kurumun ilk baş astronomuydu. Hubble Uzay Teleskobu’nun parasını ve onayını yıllarca uğraşarak o çıkardı; bu yüzden bugün hâlâ “Hubble’ın annesi” diye anılıyor. 2018’de hayatını kaybetti.

Adını taşıyan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, 30 Ağustos’ta Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden bir Falcon Heavy roketiyle fırlatıldı; üstelik planlanandan dokuz ay erken. Şu anda Dünya’dan yaklaşık 1,5 milyon kilometre uzaktaki gözlem noktasına doğru yol alıyor. Oraya varıp çalışmaya başlaması birkaç ay sürecek.

Rakamlar baş döndürücü: 300 megapiksellik kızılötesi kamera, Hubble’dan en az 100 kat geniş bir görüş alanı, 2 milyardan fazla galaksiyi kapsayacak bir harita ve yaklaşık 100 bin yeni gezegen hedefi. Teleskop her gün bir terabayttan fazla veri gönderecek. Beş yıllık görevin maliyeti yaklaşık 4,3 milyar dolar.

Bir kız çocuğuna “bu sana göre değil” denildiğinde ne kaybedildiğini anlatan daha güzel bir hikâye zor bulunur. Bu hafta gökyüzüne bakarsan, bir yerlerde onun adının yol aldığını hatırla.